Η ακρίβεια των καυσίμων δοκιμάζει καθημερινά την ελληνική παραγωγή. Από τον αγρότη που χρειάζεται πετρέλαιο για να καλλιεργήσει μέχρι τον αλιέα που αγωνίζεται να καλύψει τα έξοδα του καϊκιού του, το ερώτημα είναι κοινό. Πόσο θα κοστίσει η επόμενη ημέρα δουλειάς και τι εισόδημα θα απομείνει;
Όμως, την ώρα που οι Έλληνες παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυτές τις δυσκολίες, άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ενεργοποιήσει πρόσθετα εργαλεία στήριξης.
Η Ισπανία εξασφάλισε έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για πρόγραμμα 54 εκατομμυρίων ευρώ ειδικά για το αυξημένο κόστος αγροτικών καυσίμων και άλλο πρόγραμμα 25 εκατομμυρίων ευρώ για τα καύσιμα των αλιέων.
Στις 7 Οκτωβρίου εγκρίθηκε και πρόσθετο περιφερειακό πρόγραμμα 750.000 ευρώ για τους αγρότες των Βαλεαρίδων Νήσων, με ενίσχυση 10 λεπτών ανά λίτρο πετρελαίου.
Η Γαλλία προχώρησε σε πρόγραμμα 212 εκατομμυρίων ευρώ για αγροτικά καύσιμα, ενώ η Σουηδία εξασφάλισε έγκριση 149 εκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη της γεωργίας, της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας απέναντι στο αυξημένο κόστος καυσίμων και λιπασμάτων.
Κοινό στοιχείο αυτών των παρεμβάσεων είναι η αξιοποίηση του έκτακτου ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων METSAF.
Και στην Ελλάδα τι συμβαίνει;
Η κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα που πρέπει να αναγνωριστούν. Εφαρμόζεται η επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, ενώ έχει προγραμματιστεί από τον Νοέμβριο η επιστροφή του απευθείας στην αντλία.
Στις 7 Οκτωβρίου ανακοινώθηκε επίσης ο διπλασιασμός της επιδότησης του αλιευτικού πετρελαίου, στα 32 λεπτά ανά λίτρο για τον Απρίλιο και τον Μάιο και στα 24 λεπτά για τους τρεις επόμενους μήνες.
Πρόκειται για υπαρκτές παρεμβάσεις. Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά.
Η ελληνική ενίσχυση των αλιέων βασίζεται στο καθεστώς de minimis. Την ίδια στιγμή, το METSAF επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την κάλυψη έως και του 70% του επαληθευμένου πρόσθετου κόστους καυσίμων.
Και ενώ άλλες χώρες έχουν εξασφαλίσει σχετικές εγκρίσεις, στον τελευταίο δημοσιευμένο κατάλογο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η Ελλάδα εμφανίζεται με ένα μόνο εγκεκριμένο πρόγραμμα METSAF, ύψους 41 εκατομμυρίων ευρώ, για το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων.
Δεν εμφανίζεται αντίστοιχο εγκεκριμένο ελληνικό πρόγραμμα για τα καύσιμα των αγροτών ή των αλιέων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Έλληνες παραγωγοί δεν λαμβάνουν ενισχύσεις, ούτε ότι τα προγράμματα των άλλων χωρών προσφέρουν αυτομάτως μεγαλύτερο όφελος. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη ευρωπαϊκή δυνατότητα, την οποία άλλες κυβερνήσεις έχουν ενεργοποιήσει και για την οποία η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει τι έχει πράξει.
Ακριβώς γι' αυτό, στις 5 Οκτωβρίου, μαζί με τον συνάδελφό μου ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη, καταθέσαμε κοινοβουλευτική ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αξιοποίηση του METSAF στην ελληνική αλιεία.
Ζητήσαμε να διευκρινιστεί αν η Ελλάδα έχει κοινοποιήσει ή προκοινοποιήσει σχετικό πρόγραμμα και αν υπάρχει ευρωπαϊκό εμπόδιο στην ενεργοποίησή του.
Τα ίδια ερωτήματα αξίζει να εξεταστούν και για το αυξημένο κόστος των αγροτικών καυσίμων.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται και οι παραγωγοί των νησιών, που συχνά αντιμετωπίζουν πρόσθετες μεταφορικές και λειτουργικές επιβαρύνσεις. Η νησιωτικότητα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, χωρίς να υποβαθμίζονται οι ανάγκες των παραγωγών στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Το ζήτημα συνδέεται και με το Right to Stay, το δικαίωμα των ανθρώπων να μπορούν να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους.
Ο χρόνος, πάντως, πιέζει. Το έκτακτο πλαίσιο METSAF ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Δεν πρόκειται για χρήματα που μοιράζει αυτομάτως η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέσουν δημόσιους πόρους, να σχεδιάσουν κατάλληλα προγράμματα και να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες εγκρίσεις.
Αυτό ακριβώς καθιστά αναγκαία τη διαφάνεια. Ποια πρόσθετα μέτρα έχουν εξεταστεί; Έχουν υποβληθεί αιτήματα; Ποιο είναι το πραγματικό κόστος για τους παραγωγούς και πόσο καλύπτεται από τις υπάρχουσες ενισχύσεις;
Η ελληνική γεωργία και αλιεία χρειάζονται περισσότερα από ανακοινώσεις. Χρειάζονται πλήρη αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου εργαλείου, με σχέδιο, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να επιδοτούμε το επόμενο λίτρο πετρελαίου. Είναι να μπορεί και αύριο ο αγρότης να καλλιεργεί και ο αλιέας να βγαίνει στη θάλασσα.
(Ο Σάκης Αρναούτογλου είναι ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής)
