Νέα δεδομένα για τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας που διενεργεί η ΑΑΔΕ δημιουργεί η απόφαση 1404/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για την κατάσχεση και εκποίηση της μοναδικής κατοικίας οφειλετών του Δημοσίου. Η απόφαση ενδέχεται να οδηγήσει σε επανεξέταση εκκρεμών διαδικασιών, την ώρα που δεκάδες ακίνητα βρίσκονται ήδη στα προγράμματα ηλεκτρονικών πλειστηριασμών της φορολογικής διοίκησης.
Με την απόφαση 1404/2026, το ΣΤ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας ξεκαθαρίζει ότι η κατάσχεση ακινήτου που αποδεδειγμένα αποτελεί τη μοναδική κατοικία του οφειλέτη είναι νόμιμη μόνο εφόσον έχει προηγηθεί τεκμηριωμένη έρευνα για την ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων, μέσω των οποίων θα μπορούσε να ικανοποιηθεί η απαίτηση του Δημοσίου. Διαφορετικά, η επιλογή της κατοικίας ως μέσου αναγκαστικής είσπραξης δεν είναι νόμιμη.
Η απόφαση εκδόθηκε με αφορμή υπόθεση πλειστηριασμού μεζονέτας στο Μοσχάτο, για ληξιπρόθεσμες οφειλές ενός εκ των ιδιοκτητών της, συνολικού ύψους 142.917 ευρώ. Το ΣτΕ έθεσε φραγμό στη διαδικασία, επικαλούμενο τη συνταγματική προστασία της κατοικίας και την αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία η επιδίωξη της είσπραξης δημοσίων εσόδων δεν δικαιολογεί την προσφυγή σε ιδιαίτερα επαχθή μέτρα όταν υπάρχουν ηπιότερες εναλλακτικές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στο σκεπτικό του, το Ανώτατο Δικαστήριο επισημαίνει ότι η κατοικία αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ασφάλειας και της οικογενειακής ζωής και, ως εκ τούτου, απολαμβάνει ιδιαίτερης συνταγματικής προστασίας. Κατά συνέπεια, πριν από την κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να αποδεικνύουν ότι έχουν εξαντλήσει κάθε πρόσφορη και λιγότερο επαχθή δυνατότητα είσπραξης της οφειλής.
Οι πλειστηριασμοί που είναι σε εξέλιξη
Η δικαστική αυτή εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τους πλειστηριασμούς που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τον έλεγχο της νομιμότητάς τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα αναρτημένα προγράμματα πλειστηριασμών της ΑΑΔΕ περιλαμβάνονται διαμερίσματα και κατοικίες σε διάφορες περιοχές της χώρας, με προγραμματισμένες ημερομηνίες εκποίησης έως και τον Φεβρουάριο του 2027.
Ενδεικτικά, στο Περιστέρι έχουν αναρτηθεί δύο διαμερίσματα στην οδό Καραϊσκάκη 51, επιφάνειας 88 και 81,50 τετραγωνικών μέτρων, με τιμές πρώτης προσφοράς 97.500 και 88.400 ευρώ αντίστοιχα. Οι πλειστηριασμοί τους έχουν προγραμματιστεί για τις 17 Φεβρουαρίου 2027.
Στην Ηλιούπολη περιλαμβάνεται διαμέρισμα 114,42 τετραγωνικών μέτρων, με τιμή πρώτης προσφοράς 180.000 ευρώ, ενώ στην Ακαδημία Πλάτωνος έχει προγραμματιστεί πλειστηριασμός διαμερίσματος 80 τετραγωνικών μέτρων, με τιμή εκκίνησης 159.000 ευρώ. Παράλληλα, στην Αγία Παρασκευή καταγράφεται ακίνητο με παλαιά ισόγεια κατοικία 83,62 τετραγωνικών μέτρων και τιμή πρώτης προσφοράς 260.000 ευρώ.
Από τις συγκεκριμένες καταχωρίσεις δεν προκύπτει εάν τα ακίνητα αποτελούν μοναδικές κατοικίες των οφειλετών. Ωστόσο, η ύπαρξη προγραμματισμένων πλειστηριασμών κατοικιών αναδεικνύει τη σημασία της νέας νομολογίας και την ανάγκη να διασφαλίζεται ότι, όπου πρόκειται για τη μοναδική κατοικία, έχουν τηρηθεί οι προϋποθέσεις που θέτει το ΣτΕ.
Στην πράξη, η απόφαση δημιουργεί νέα περιθώρια δικαστικής αμφισβήτησης κατασχέσεων και πλειστηριασμών, εφόσον αποδεικνύεται ότι το Δημόσιο επέλεξε να προχωρήσει στην εκποίηση της μοναδικής κατοικίας χωρίς προηγουμένως να έχει διερευνήσει και αποκλείσει τεκμηριωμένα τη δυνατότητα είσπραξης από άλλα περιουσιακά στοιχεία.
Μάλιστα, ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο οφειλέτης μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες δικονομικές προϋποθέσεις, να ασκήσει ανακοπή ακόμη και στο στάδιο έκδοσης του προγράμματος πλειστηριασμού.
