Ο 3οςΠανελλήνιος Γραπτός ΑΣΕΠ 2027 πλησιάζει, και οι επαγωγικοί συλλογισμοί είναι από τις ενότητες που απαιτούν όχι απλώς παρατηρητικότητα, αλλά κυρίως ικανότητα να «διαβάζουμε» τα σχήματα ως κανόνες που μεταφέρονται από εικόνα σε εικόνα. Στα τεστ αυτού του τύπου, ο υποψήφιος καλείται να αναγνωρίσει μοτίβα, να εντοπίσει μεταβολές σε θέση, σχήμα, χρώμα ή προσανατολισμό και να αποκλείσει γρήγορα τις επιλογές που δεν ακολουθούν τη λογική της ακολουθίας.
Ο υποψήφιος ΑΣΕΠ, όταν επιλύει επαγωγικά ερωτήματα καλό είναι να μην κοιτάει τα σχήματα σαν εικόνες, αλλά σαν κανόνες που μεταφέρονται από βήμα σε βήμα. Αυτό που συνήθως δυσκολεύει δεν είναι η «παρατηρητικότητα» μόνο, αλλά το ότι πρέπει να κρατάει ταυτόχρονα 2-3 μεταβλητές στο μυαλό του και να μην τον παραπλανά ένα χαρακτηριστικό που φαίνεται πιο έντονο από τα υπόλοιπα.
Στον επαγωγικό συλλογισμό, οι δυσκολίες εμφανίζονται όταν η αλλαγή δεν είναι μία, αλλά συνδυαστική: θέση, περιστροφή, πλήθος, σκίαση, εναλλαγή χρώματος ή «κύκλος» κανόνων μαζί. Ο υποψήφιος συχνά εντοπίζει ένα μοτίβο, αλλά χάνει το δεύτερο ή τρίτο, και τότε επιλέγει λάθος απάντηση επειδή αυτή ταιριάζει μόνο στο μισό πρόβλημα.
Άλλο συνηθισμένο λάθος είναι η υπερ-ερμηνεία. Ο υποψήφιος βλέπει ένα σχήμα που «μοιάζει» σωστό και το δέχεται, χωρίς να ελέγξει αν όντως τηρείται ο κανόνας σε όλες τις θέσεις του πίνακα ή της σειράς. Ειδικά στα matrix tasks, το σωστό κλειδί είναι να ελέγχεται συστηματικά αν ο κανόνας; ισχύει οριζόντια, κάθετα και, όταν χρειάζεται, συνδυαστικά.
Η πιο ασφαλής στάση είναι ο υποψήφιος να ξεκινά πάντα από το πιο ορατό χαρακτηριστικό και μετά να περνά στα υπόλοιπα: θέση, αριθμός, προσανατολισμός, χρώμα, σκίαση, σχέση μεταξύ μερών. Αν ένα μοτίβο δεν βγαίνει, δεν επιμένει στο ίδιο χαρακτηριστικό, αλλά αλλάζει γρήγορα άξονα σκέψης, γιατί στα ψυχομετρικά τεστ η καθυστέρηση κοστίζει περισσότερο από μια γρήγορη μετάβαση σε άλλον κανόνα.
Η πιο χρήσιμη εσωτερική ερώτηση είναι: «τι αλλάζει από το 1 στο 2; Τι αλλάζει από το 2 στο 3; Είναι η αλλαγή σταθερή, κυκλική ή εναλλάξ;». Αυτή η μικρή ρουτίνα προστατεύει τον υποψήφιο από το να τον παρασύρει ένα εντυπωσιακό αλλά άσχετο στοιχείο του σχήματος.
Η μεγαλύτερη παγίδα είναι όταν δύο σχήματα διαφέρουν σε πολλά πράγματα, αλλά μόνο ένα από αυτά είναι ο πραγματικός κανόνας. Ο υποψήφιος βλέπει «πολλά» και κινδυνεύει να νομίσει ότι «όλα παίζουν», ενώ στην πραγματικότητα η ερώτηση στηρίζεται σε έναν καθαρό, επαναλαμβανόμενο κανόνα που απλώς καμουφλάρεται από τον θόρυβο.
Επίσης, σε αρκετές ερωτήσεις οι επιλογές είναι φτιαγμένες για να μοιάζουν σχεδόν σωστές: μία ταιριάζει στο χρώμα αλλά όχι στη θέση, άλλη στη θέση αλλά όχι στο πλήθος, άλλη στο σχήμα αλλά όχι στην περιστροφή. Γι’ αυτό δεν αρκεί το «μοιάζει σωστό» πρέπει να κάνει γρήγορο έλεγχο όλων των βασικών χαρακτηριστικών πριν κλειδώσει την απάντηση.
Το πιο χρήσιμο μοντέλο είναι «ένα μοτίβο τη φορά». Αν δεν βρεθεί αμέσως ο πλήρης κανόνας, προχωράμε με αποκλεισμό: πρώτα κόβουμε τις επιλογές που παραβιάζουν το πιο καθαρό στοιχείο και μετά ελέγχουμε το επόμενο. Έτσι μειώνεται το άγχος και ο υποψήφιος δεν μένει κολλημένος σε μια ερώτηση που δεν αξίζει τόσο χρόνο.
Σήμερα θα δούμε τρεις ερωτήσεις επαγωγικού συλλογισμού, ώστε να μπείτε πρακτικά στη λογική του τεστ και να εξοικειωθείτε με τον τρόπο σκέψης που χρειάζεται για να ανταποκριθείτε με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Ερώτηση 1η
Εξετάστε τη σχέση των εσωτερικών σχημάτων με το εξωτερικό σχήμα και βρείτε το σχήμα Α-Ε που αντικαθιστά το ερωτηματικό:
Η λογική που κρύβεται πίσω από την απάντηση: Κάθε εξωτερικό σχήμα που βρίσκεται μέσα στον κύκλο της ερώτησης είναι επτάπλευρο, οπότε οι απαντήσεις Γ και Ε απορρίπτονται καθώς είναι οκτάπλευρο. Ο κύκλος όπως βλέπουμε το επτάπλευρο εφάπτεται ή βρίσκεται κοντά στην πάνω δεξιά πλευρά ενώ το τρίγωνο με την πάνω γωνία του μας δείχνει τη πρώτη δεξιά γωνία του επτάπλευρου. Επομένως, οι απαντήσεις Α και Ε απορρίπτονται και η μόνη σωστή επιλογή είναι η απάντηση Δ.
Ερώτηση 2η;
Έχουμε ένα επαγωγικό συλλογισμό όπου όλα τα σχήματα «μιλούν». Ποιο είναι το σχήμα Α-Ε που αντικαθιστά το ερωτηματικό;
Η λογική που κρύβεται πίσω από την απάντηση: Παρατηρώντας πάντα δεξιόστροφα, οι λευκές κουκκίδες είναι πάντοτε δύο σε κάθε τρίγωνο, οπότε απορρίπτεται η απάντηση Ε. Το κάθε λευκό σχήμα μας δείχνει πόσες μαύρες κουκκίδες βρίσκονται στο επόμενο τρίγωνο, επομένως, οι απαντήσεις Β και Γ απορρίπτονται. Οι μαύρες κουκκίδες στο δεξί πάνω τρίγωνο είναι πέντε οπότε αναζητούμε ένα πεντάπλευρο και η μόνη σωστή επιλογή είναι η απάντηση Δ.
Ερώτηση 3η
Στοιχεία που «γυρίζουν» κυκλικά ακολουθώντας ένα συγκεκριμένο μοτίβο. Βρείτε ποιο είναι το σχήμα Α-Ε που αντικαθιστά το ερωτηματικό:
Η λογική που κρύβεται πίσω από την απάντηση: Ο μαύρος κύκλος κινείται κατά ένα βήμα αριστερόστροφα, μόλις φτάνει στην αρχική του θέση, τότε κινείται δεξιόστροφα. Όταν ο μαύρος κύκλος βρίσκει στο διάβα του άλλο κύκλο (γκρι ή λευκό) τον επισκιάζει και δεν βλέπουμε τον κύκλο που βρίσκεται από κάτω. Το ίδιο συμβαίνει και στον γκρι κύκλο ο οποίος κινείται κατά δύο βήματα δεξιόστροφα. Υπάρχει ωστόσο και ο κανόνας ο μαύρος κύκλος να επισκιάζει τον γκρι και τους λευκούς ενώ ο γκρι επισκιάζει μόνο τους λευκούς. Οι δύο λευκοί κύκλοι βρίσκονται στο πάνω μέρος του κελιού και δεν μετακινούνται αλλά επικαλύπτονται είτε από τον μαύρο είτε από τον γκρι κύκλο που μετακινούνται. Η μόνη σωστή επιλογή είναι η απάντηση Α.
