Την τελευταία της πνοή άφησε στις 2 Οκτωβρίου, στην Κωνσταντινούπολη, η Ελληνίδα φιλόσοφος Ιωάννα Κουτσουράδη, δύο ημέρες πριν συμπληρώσει τα 90 της χρόνια. Με μακρά ακαδημαϊκή πορεία και έργο που ξεπέρασε τα σύνορα της Τουρκίας, αφιέρωσε τη σκέψη και τη διδασκαλία της στην ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια, αφήνοντας σημαντική παρακαταθήκη στη φιλοσοφία και στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η ακαδημαϊκή πορεία και το έργο της
Γεννημένη στην Κωνσταντινούπολη στις 4 Οκτωβρίου 1936, η Ιωάννα Κουτσουράδη αποφοίτησε από το Ζάππειο και σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης, όπου ξεκίνησε την ακαδημαϊκή της σταδιοδρομία.
Στη συνέχεια, δίδαξε στο Ερζερούμ, στην ανατολική Τουρκία, φιλοσοφία, σύγχρονη γερμανική ποίηση και λατινικά. Το 1968 μετακινήθηκε στο Πανεπιστήμιο Χατζέτεπε στην Άγκυρα, όπου παρέμεινε έως τη συνταξιοδότησή της, το 2003. Ωστόσο, συνέχισε να διδάσκει και τα επόμενα χρόνια, ενώ αργότερα ανέλαβε τη διδασκαλία φιλοσοφίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο Μάλτεπε.
Διετέλεσε πρόεδρος της Φιλοσοφικής Εταιρείας της Τουρκίας και επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών. Από το 2010 ήταν επίσης μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Εναντίον της Θανατικής Ποινής.
Η συμβολή της στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Κεντρική θέση στο έργο της Ιωάννας Κουτσουράδη κατείχε η ανάδειξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όχι μόνο ως νομικά κατοχυρωμένων ελευθεριών, αλλά και ως ηθικής υποχρέωσης για την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Στον πυρήνα της φιλοσοφικής της προσέγγισης βρισκόταν η ανάγκη να διασφαλίζονται για κάθε άνθρωπο οι συνθήκες που του επιτρέπουν να μορφώνεται, να αναπτύσσει τις ικανότητές του και να καλλιεργεί την προσωπικότητά του. Τα ανθρώπινα δικαιώματα, σύμφωνα με τη διδασκαλία της, έχουν οικουμενικό χαρακτήρα και δεν εξαρτώνται από την καταγωγή, τη θρησκεία ή τον πολιτισμό.
Ιδιαίτερη έμφαση έδινε στην εφαρμογή των δικαιωμάτων στην καθημερινή ζωή, υπογραμμίζοντας ότι ο σεβασμός της αξιοπρέπειας και των ελευθεριών των άλλων δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και ευθύνη κάθε ανθρώπου.
Στα βασικά έργα της περιλαμβάνονται τα βιβλία «Νίτσε και άνθρωπος», «Σοπενχάουερ και άνθρωπος», «Ο άνθρωπος και οι αξίες του», «Ηθική», «Κοιτάζοντας την τέχνη μέσα από τη φιλοσοφία» και «Ανάμεσα στα γεγονότα της εποχής».
Τα μηνύματα από την τουρκική πολιτική ηγεσία
Τη σημαντική παρακαταθήκη της φιλοσόφου αναγνώρισαν με δημόσιες δηλώσεις τους εκπρόσωποι της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας.
Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, σημείωσε ότι η Κουτσουράδη κατείχε ξεχωριστή θέση στην πνευματική ζωή της χώρας.
«Με τις μελέτες της πάνω στη φιλοσοφία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η αξιότιμη Κουτσουράδη κατείχε ξεχωριστή θέση στην πνευματική ζωή της χώρας μας και άφησε ανεξίτηλη στον χρόνο παρακαταθήκη με τα έργα και τους μαθητές της», ανέφερε.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της τουρκικής Βουλής, Νουμάν Κουρτουλμούς, εξέφρασε τη θλίψη του για τον θάνατό της, υπογραμμίζοντας τη συμβολή της στη φιλοσοφία και στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Όπως ανέφερε, η φιλοσοφική της προσέγγιση, με επίκεντρο την ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια, άφησε βαθύ αποτύπωμα τόσο στην Τουρκία όσο και διεθνώς.
«Μας δίδαξε τη φιλοσοφία ως τέχνη του να είσαι άνθρωπος»
Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος AKP, Ομέρ Τσελίκ, αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο της ως δασκάλας και στην επιρροή που άσκησε στους μαθητές της.
«Χάσαμε τη δασκάλα των δασκάλων, την καθηγήτρια Ιωάννα Κουτσουράδη. Είμαστε πολύ λυπημένοι. Μας δίδαξε τη φιλοσοφία ως “τέχνη του να είσαι άνθρωπος”», δήλωσε.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η Κουτσουράδη υπήρξε πολύτιμη δασκάλα και οδηγός, η οποία ανέδειξε τη σημασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της προσπάθειας να παραμένει κανείς πιστός στις ανθρωπιστικές αξίες.
«Θα τη θυμόμαστε σε κάθε λόγο για το “να είσαι και να παραμένεις άνθρωπος”», κατέληξε, εκφράζοντας τα συλλυπητήριά του.
